|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 15. novembar 2006, Savremena terapija šećerne bolesti Predavanje povodom svetskog Dana dijabetesa održano 15. novembara 2006. Prim mr sc dr med Miodrag Ž. Đorđević Svečana sala Opštine Zaječar |
 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Broj obolelih od dijabetesa poprima pravu epidemiju. Širom sveta, oko 230 miliona osoba ima dijabetes a procenjuje se da će 2025. godine oko 333 miliona osoba imati dijabetes. |
 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Diabetes mellitus | Metaboličko stanje koje se karakteriše povišenim vrednostima glukoze u cirkulaciji kao posledica oštećenja insulinske sekrecije, dejstva insulina ili oba defekta. Hronična hiperglikemija kod dijabetesa povezana je sa pojavom kasnih komplikacija posebno na očima, bubrezima, živcima a predstavljaju povišen rizik za nastanak kardiovaskularnih oboljenja. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Dijabetes povećava rizik za nastanak mikrovaskularnih i makrovaskularnih komplikacija |
  |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Dijagnoza dijabetesa | Normalnom glikemijom smatra se pre obroka glikemija manja od 5,6 ili dva sata posle OGTT-a sa 75g glukoze manja od 7,8. Dijabetesom smatra se jutarnja glikemija (dva puta određena) veća od 7,0 ili 2 sata posle OGTT-a veća od 11,1. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Klasifikacija dijabetesa |
• Tip 1 dijabetesa – Destrukcija beta ćelija – Obično autoimuna bolest • Tip 2 dijabetesa – Insulinska rezistencija – Defekt u sekreciji insulina • Gestacioni dijabetes • Oštećena tolerancija na glukozu |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Ciljne vrednosti glikemijije i HbAac |
U terapiji dijabetesa neophodno je definisati individualne ciljne
vrednosti glikemije i HbA1c a u skladu sa sledećim kriterijumima
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Smanjivanje rizika od pojave i razvoja komplikacija (tip 1) |
Za razliku od konvencionalne terapije, intenzivirana terapija
smanjuje rizik za nastanak i razvoj mikrovaskularnih komplikacija.
DCCT studija pokazala je 63% manje retinopatije, 54% manje
nefropatije i 60% manje neuropatije u grupi lečenoj intenziviranom
terapijom |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Smanjivanje rizika od pojave i razvoja komplikacija (tip 2) |
Kumamoto studija pokazala je da intenzivirana terapija smanjuje
rizik od pogoršanja retinopatije za 67% a nefropatije za 70% UKPDS studija pokazala je da smanjenjem HbA1c za 1% smanjuje rizik od • Bilo kog događaja vezanog za dijabetes za 21% • Smrt povezanu sa dijabetesom za 21% • Svih uzroka smrti za 14% • Infarkta za 14% • Šloga za 12% • Periferne vaskularne bolesti za 43% • Mikrovaskularne bolesti za 37% • Operacije katarakte za 19% |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Dijabetes još uvek nije dobro kontrolisan |
Samo 37% obolelih od dijabetesa postiže terapijske ciljeve (NHANES
1999-2000) Bez obzira na primenjenu terapiju glikoregulacija se vremenom pogoršava |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Šta je tip 1 dijabetesa |
– Aktuelna definicija • Metaboličko oboljenje koje se karakteriše hiperglikemijom a nastaje usled neadekvatne sekrecije insulina – Dva glavna patogenetska procesa • Progresivni pad funkcije beta ćelija pankreasnih ostrvaca usled njihove destrukcije • Oboljenje je obično autoimune prirode |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Insulinski analozi |
• Kratkodelujući – insulin aspart (NovoRapid) – insulin lispro • Srednjedelujući – insulin glargin (Lantus) – insulin detemir (Levimir) • Kombinovano dejstvo – bifazni aspart insulin (NovoMix 30) |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Šta je tip 2 dijabetesa |
– Aktuelna definicija • Metaboličko oboljenje koje se karakteriše hiperglikemijom a nastaje kombinacijom neosetljivosti na dejtvo insulina i neadekvatne sekrecije insulina – Dva glavna patogenetska procesa • Progresivni pad funkcije pankreasnih ostrvaca (↓ pad insulinske sekrecije i neadekvatno suprimirana sekrecija glukagona) • Oštećen tkivni odgovor na dejstvo insulina (insulinska rezistencija) |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Terapija tipa 2 dijabetesa |
 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Prihvatanje zdravog stila života |
1. Postići ciljne vrednosti glikemije, lipidemije i krvnog pritiska 2. Smanjivanje prekomerne težine 3. Usmeriti pažnju na izbor hrane, raspored obroka i smanjivanje ukupnog kalorijskog unosa 4. Redovno vežbanje 5. Promena načina života |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Faramakoterapia tipa 2 dijabetesa |
• Jedan lek smanjiće – HbA1c za 1.5% - 2% – Jutarnju glikemiju za 2,2 – 3,3 mmol/l • Ne menjati jedan lek drugim kad izostane efekat, dodati drugi |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Mehanizam dejstva tableta |
• Smanjivanje insulinske rezistencije • Stimulacija endogene insulinske sekrecije • Odlaganje apsorpcije ugljenih hidrata |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Lekovi koji smanjuju insulinskju rezistenciju |
Bigvanidi – Metformin • Smanjuju stvaranje glukoze u jetri a takođe poboljšavaju periferno iskorišćavanje glukoze • Smanjuju HbA1c za 1,5% - 2% • Doziraju se 2-3 puta na dan • Kontraindikacije: bubrežna, jetrena i srčana slabost, metaboličke acidoze i alkoholizam Tiazolidindioni – Roseglitazon i Prioglitazon • Pojačavaju osetljivost na insulin u mišićnom i masnom tkivu i smanjuju produkciju glukoze u jetri • Dejstvo zavisi od prisustva egzogenog ili endogenog insulina i insulinske rezistencije • Smanjuju HbA1c za 0,5% - 1,3% • Doziraju se 2 puta dnevno • Retko rastu enzimi jetre ali je praćenje neophodno |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Stimulatori sekrecije insulina |
Sulfonilureje, metiglinidi • Povećavaju bazalni ili postprandijalni nivo insulina • Dejstvo zavisi od funkcionalne beta ćelije • Smanjuju HbA1c za 1% - 2% • Doziranje – Sulfonilureje 1-2 na dan – Meglitinidi 3-4 puta na dan |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Inhibitori alfa glikozidaze |
Akarboza, Miglitol • Odlažu resorpciju ugljenih hidrata i smanjuju postprandijalnu glikemiju bez povećanja nivoa insulina • Imaju minimalni efekat na glikemiju pre obroka • Smanjuju HbA1c za 0,5% - 1% • Doziraju se 3-4 puta na dan |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Glavna neželjena dejstva oralnih sredstava |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Rano uvođenje insulinske terapije savremen je pristup lečenju tipa 2 dijabetesa |
 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Kombinacija insulina i tableta |
Noćna doza insulina uz standardnu oralnu terapiju • Korisna kada je jutarnja glikemija najviša glikemija pre obroka • Suprimira ranu jutarnju produkciju glukoze iz jetre • Omogućava prirodni milje insulinske sekrecije • Obično dovodi do manjeg porasta telesne težine • Može odložiti insulinsku terapiju u punoj dozi • Ako se ne postigne regulacija započeti punu insulinsku terapiju Raste primena kombinovane terapije
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Inhalatorni insulini | Registruju se 2006. godine i u SAD i u Evropskoj uniji. Njihova upotreba još uvek nije raširena a u našoj zemlji još nisu registrovani | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Novi koncepti u lečenju dijabetesa |
Terapija povezana sa inkretinima • GLP-1 analozi – Exenatide – liraglutide • DPP-4 inhibitori – sitagliptin – vildagliptin Ideja za ovaj tip terapije proistekao je iz istraživanja jedne vrste otrovnih američkih guštera Gila Monster koji jedu 4 puta godišnje. Kada gladuju potpuno suprimiraju izlučivanje insulina. Kada jedu inkretinima koji se luče u pljuvački aktiviraju endokrini pankreas |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Dejstvo inkretina kod zdravih osoba i osoba sa dijabetesom |
  |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Razlike GLP-1 mimetika i DPP-4 inhibitora |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
