|
|
| |
|
|
Obratite pažnju na stopala:
sprečite amputacije
Predavanje povodom Svetskog dana dijabetesa, 15. novembra
2005.
Zdravstveni centar Zaječar |
|
 |
|
| |
|
 |
|
|
|
|
| |
Svetski dan
dijabetesa 2005.
Diabetes and Foot Care
www.worlddiabetesday.org |
|
DIJABETESNO STOPALO |
|
prim dr med
mr sc
Miodrag Đorđević,
Suzana Jovanović VMS |
|
| |
|
|
|
|
|
|
| |
|
|
Izraz koji se koristi da opiše grupu različitih oštećenja na koži,
mišićima i kostima stopala koja mogu zahvatiti osobe sa dijabetesom.
Oko 15% osoba sa dijabetesom u toku života dobije ulceraciju na
stopalu.
 |
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
| |
Dijabetesno stopalo može se prezentovati kao ulceracija |
|
 |
 |
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
| |
A može i kao gangrena |
|
 |
 |
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
| |
Mehanizmi nastanka nisu sasvim razjašnjeni |
|
- Oštećenje nerava dovodi do gubitka senzibiliteta na
stopalima čineći stopala osetljivijim na oštećenja
- Loša prokrvljenost potpomaže nastanku ulceracija i infekcija i
usporasta zarastanje
|
 |
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
| |
Faktori rizika za nastanak dijabetesnog stopala |
|
Glavni uzrok - periferna neuropatija
Dodatni faktori rizika su:
- Vaskularna bolest donjih ekstremiteta
- Biomehaničke disfunkcije i deformiteti
- Ograničena zglobna pokretljivost
- Dužina trajanja dijabetesa
- Stepen regulacije dijabetesa
|
 |
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
| |
Makrovaskularne komplikacije u Opštini Zaječar u 2000. godini |
|
 |
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
| |
Proporcija bolesnika sa novootkrivenim diabetes mellitusom |
|
 |
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
| |
Činjenice o stopalima (1) |
|
- Svakih 30 sekundi, negde u svetu, neko izgubi nogu zbog
dijabetesa
- Čak do 70% svih amputacija nogu dešava se kod osoba sa
dijabetesom
- Problemi sa stopalima su najčešći uzrok prijema u bolnicu osobe
sa dijabetesom
- Oboljenja stopala troše oko 40% novca namenjenog lečenju u
zemljama u razvoju
|
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
| |
Činjenice o stopalima (2) |
|
- Procenjuje se da svaka amputacija društvo direktno košta
30-60 000 dolara
- Većini amputacija prethodi ulceracija na stopalu
- Svake godine 4 miliona osoba, širom sveta, dobije ulceraciju na
stopalu
- Jedna od šest osoba sa dijabetesom, u toku života, dobiće
ulceraciju na stopalu
- Čak do 85% amputacija mogu se izbeći
|
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
| |
Kako postići cilj? |
|
- Prevencija je prvi korak u rešavanju problema dijabetesnog
stopala.
- Redukcija amputacija može se postići identifikacijom ugroženih
stopala i edukacijom osoba sa dijabetesom.
- Postupci usmereni ka smanjivanju pojave dijabetesnih ulceracija
na stopalima vrlo su efikasni i dovode do velikih ušteda u
lečenju.
|
 |
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
| |
O stopalima treba stalno voditi brigu |
|
Istraživanja pokazuju da je briga osobe sa dijabetesom o stopalima
najvažniji faktor sprečavanja oštećenja stopala a samim tim i pojave
ulceracija.
Jedno istraživanje iz Atlante pokazalo je da je samo to što je svaka
osoba sa dijabetesom jednom godišnje morala da se izuje bosa
prilikom pregleda smanjilo broj amputacija za 50%. |
 |
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
| |
Ispitivanje senzibiliteta |
|
 |
 |
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
| |
Vaskularni status
Manuelna palpacija je standardna procedura |
|
 |
 |
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
| |
Collor duplex sken je jedna od najčešće korišćenih dopunskih metoda |
|
 |
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
| |
Terapija dijabetesnog stopala smernice ADA od 1999. godine |
|
- Utvrditi etiologiju ulkusa
- Izmeriti veličinu ulkusa
- Utvrditi dubinu i zahvaćenost dubljih struktura
- Postojanje gnojenja, nekroze, džepova, fetora
- Pregledati okolno tkivo (otok, celulitis, abscesi, fluktuacije
- Isključiti sistemsku infekciju
- Sprovesti vaskularno ispitivanje
|
 |
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
| |
2005:
jednogodišnja kampanja
|
|
Godina dijabetesnog stopala |
 |
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
| |
Uspostavljanje dobrog sistema nege dijabetesnog stopala ima tri
faze sa jasnim ciljevima |
|
- Minimalni model – prevencija problema sa stopalima i
sprečavanje da mali problemi postanu velike katastrofe
- Intermedijarni model – poboljšanje preventive i bazične nege i
organizacija adekvatne nege svih vidova problema diabetesnog
stopala
- Ekspertni centar – optimalna dijagnoza i terapija koja može biti
primer drugima i doprineti poboljšanju nege dijabetesnog stopala
uopšte
|
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
| |
Minimalni model |
|
Pretpostavljeni tim sastoji se od doktora i sestre. U ZC Zaječar
ovakav tip prevencije ostvaruje se u ambulanti za dijabetes i kojoj
se svi bolesnici iz Opštine imaju otvorene kartone i mogu da se
kontrolišu i dobijaju terapiju bez uputa:
- Bolesnicima se jednom godišnje pregledaju stopala ne bi li
se otkrili mali problemi kao što su kalusi i neznatne rane
- Pruža se preventivna edukacija nege stopala (pojedinačnim
razgovorima, posterima i povremenim predavanjima)
- Ako se otkrije ozbiljniji problem bolesnik se upućuje u bolnicu
|
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
| |
Medicinska sestra nosilac je aktivnosti u minimalnom modelu |
|
- Medicinska sestra je obučena i sposobna da ostvari gotovo
sve što se zahteva u ovoj fazi prevencije dijabetesnog stopala.
- Dobra kartoteka omogućava da se dobro kontroliše da li se svi
bolesnicima stopala redovno pregledaju i da li su svi adekvatno
edukovani.
- Videoedukacija u čekaonici značano bi unapredila informisanost
obolelih
|
 |
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
| |
Intermedijarni model |
|
Bolesnici kojima je potreban ovaj tip nege obično se primaju na
hiruško odeljenje, ređe na interno. Leče se svi tipovi dijabetesnog
stopala, ulkusa i infekcija. Bolesnika obično vodi hirurg a previja
i neguje hiruška sestra. Endokrinolog internista je konsultant po
pitanju regulacije dijabetesa.
- Intermedijarni model treba da omogući lečenje svakog tipa
dijabetesnog ulkusa i infekcije
- Treba da pruži adekvatnu edukaciju bolesniku da se brine o sebi
- Vođa tima ima odgovornost da okupi visoko motivisane članove
tima i održava redovne sastanke tima
- Odnose sa zdravstvenom rukovodstvom i drugim odeljenjima treba
pažljivo razvijati
|
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
| |
Ekspertski centar |
|
U Zaječaru postoje svi stručnjaci potrebni da se ostvari ovakav nivo
nege dijabetesnog stopala. Uz interniste-endokrinologe i hirurge
postoje ortopedi, neuropsihijatri, dermatolozi, mikrobiolozi i drugi
stručnjaci.
- Potrebno je da članovi tima budu eksperti u ovoj oblasti, da
rade istraživanja i publikuju radove iz ove oblasti
- Potrebno je organizovati radionice i sastanke u kojima bi se
iskustva delila sa drugim zdravstvenim ustanovama
- Članovi tima treba da budu uključeni u međunarodne institucije
iz ove oblasti
|
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
